Beyoğlu Çikolata mayısta, Şikago'da 2 bin 600 metrekarelik bir lojistik merkezi kurdu. Aynı bölgede 10 milyon dolara hazır bir üretim tesisi satın alan şirket, ABD pazarında ilgi gören premium ürünü Dubaco'yu üretmeye hazırlanıyor. Renkli çikolata ambalajlarının arasında planlarını heyecanla anlatan şirketin 58 yaşındaki kurucusu Halil Ölçücüer'in takviminde iki önemli tarih var: ABD'de üretim ve halka arz. Her ikisi için de hedef 2027'nin başı.
Ölçücüer'in bu noktaya gelmesi ise 40 yılı aşan bir çikolata serüveninin sonucu. Çoban ailesiyle Şölen'in kuruluşunda yer aldı, Misbis'i kurdu, Ender Çikolata'yı satın aldı, Ülker'le ortak oldu; Fas'tan Orta Asya'ya farklı yatırımcılar için çikolata fabrikaları kurdu. Ancak kariyerinin büyük bölümünde ortaya koyduğu asıl sermaye paradan çok üretim bilgisi ve sektör tecrübesi oldu. Ölçücüer, Ülker ortaklığından ayrıldıktan sonra eline geçen yaklaşık 2,4 milyon dolarlık kaynakla 2016'da ilk kez kendi parasıyla kurduğu Beyoğlu Çikolata'yı bugün yaklaşık 180 milyon dolarlık ciroya ulaştırdı. Cirosunun yüzde 70'i ise 70 ülkeye ihracattan oluşuyor. Geçen yıl 52 milyon dolarlık çikolata sattığı ABD pazarı toplam ihracatın içinde yaklaşık yüzde 41 ile aslan payına sahip.
Premium tablet çikolataya odaklanan rekabet stratejisiyle büyümenin bir sonraki aşamasına hazırlanan Ölçücüer, 30 yıl önce kurucu ortağı olduğu Şölen modelini uygulamadıklarını söylüyor: "Kategori olarak 24 farklı ürün çeşidimiz var; keklerimiz, gofretli ürünlerimiz, kaplamalı ürünlerimiz... Tablet çikolatalar ise kalıplanarak üretilen farklı bir kategori. Biz bilinçli olarak tablet çikolataya yöneldik ve onun da en üst segmentini seçtik. Türkiye'de tablet çikolata üreten çok sayıda firma var. Ülker'in de, Eti'nin de, Nestlé'nin de var. Biz ise onların rekabet ettiği fiyat seviyesi yerine çok daha üst segmente çıktık. Fiyat olarak da birkaç kat daha yukarıda konumlanan premium bir pazar oluşturduk ve bugün bu pazarı büyütmeye devam ediyoruz."
Euromonitor verilerine göre Türkiye'de çikolata şekerlemeleri pazarı 2025 itibarıyla yaklaşık 5 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştı. Pazarın yaklaşık yarısını 2,4 milyar dolarlık hacim ve yüzde 47,5 payla tekli bar ürünleri oluştururken Beyoğlu Çikolata'nın odaklandığı tablet çikolata segmenti 1,84 milyar dolarlık büyüklük ve yüzde 36,5 payla ikinci sırada. 2030'a kadar en hızlı büyümenin ise yıllık ortalama yüzde 5,5 ile poşetli ve çoklu paketli çikolatalarda gerçekleşmesi bekleniyor. FAVÖK marjının yüzde 16 - 18 arasında olduğu sektörde özellikle tablet ürünlerde yoğun rekabet var. Ölçücüer önümüzdeki beş yılda cirosunu 300 milyon dolara çıkararak pazardaki konumunu güçlendirmek istiyor. "Bunun için gerekli üretim altyapısını büyük ölçüde tamamladık. Bundan sonraki önceliğimiz markayı daha da güçlendirmek, yeni pazarlara ulaşmak" diyor.
Türkiye dışındaki bir diğer üretim planı ise Ölçücüer'in kuruluşta büyük satış hacmi yakaladığı Orta Doğu pazarı. İdlib ve Humus illerinde toplam 3 milyon dolarla kurduğu iki fabrika sadece Suriye iç pazarına yönelik değil. Irak, Libya, Lübnan gibi bölge ülkelerine daha çok kaplamalı ürünler satmak için lojistik avantajını kullanacak.
Gaziantep'te Çikolata Üretme Kararı ve Geçmiş Dönem:
Halil Ölçücüer 1989'da Gaziantep'te Çoban ailesiyle ortaklık yaparak ilk kez çikolata üretimine başlayana kadar aynı şehirde gıda toptancılığı yapıyordu. Çocuk yaşta kardeşleriyle beraber ticaretin içinde büyüyen Ölçücüer, bakkal dükkanıyla başladı ve işi büyüterek gıda toptancılığına yükseldi. Gıda ticaretinde bölgede hatırı sayılır bir ölçeğe ulaştıkları dönemde askerlik dönüşü ağabeyi İbrahim Ölçücüer ile yeni işler üzerine konuşuyordu. "İkimizin de aklında üretim vardı" diyen Ölçücüer Gaziantep'te çikolata üretimi olmadığını fark etmişti. Buna karşın bölgede çikolata talebi çok fazlaydı. "Sadece Gaziantep'e değil; Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Nusaybin, Cizre ve bütün çevre illere ürün gönderdiklerini" anlatıyor.
Beyoğlu Çikolata'nın kurucusu Halil Ölçücüer, "Beş yılda ciromuzu 300 milyon dolara çıkaracağız. Gerekli üretim altyapısını büyük ölçüde tamamladık" diyor.
Ellerindeki sermaye küçük çaplı bir üretim tesisi kurmaya yetiyordu ama üretim tecrübesi olan bir grupla ortak hareket etmenin doğru olacağını düşündüler. Gaziantep'te kolonya ve şampuan üretimi yapan ve halihazırda iyi ticari ilişkilerinin olduğu Çoban ailesine ortaklık teklifi yaptılar. Halil Ölçücüer, Asef Çoban ve İsmail Çoban kardeşler için "Birbirimizi tanıyorduk ve aramızda güvene dayalı sağlam bir ilişki vardı" diyor. İki aile eşit ortak olarak çikolata üretmeye karar verdikten sonra marka ismi olarak Adana'da faaliyet gösteren Asya Yağları'nın paket margarin ürünleri için kullandığı Şölen ismini almaya karar verdi. Firmadan isim hakkını satın alarak Şölen Çikolata markasını kendi adlarına tescil ettirdiler.
İki ailenin Gaziantep'in Düztepe semtinde 350 metrekarelik küçük bir atölyede kurdukları Şölen Çikolata kısa sürede satışlarını artırdı. Dönüm noktası, 1990 yılındaki Körfez Savaşı oldu. Halil Ölçücüer Irak'ta savaşın etkisiyle olağanüstü bir talep oluştuğunu söylüyor.
Halil Ölçücüer, yurt içi satış organizasyonu kurmak için 1991'de İstanbul'a gelerek bir depo kiraladı ve Gaziantep'ten gelen ürünleri piyasaya vermeye başladı. Bir süre sonra İstanbul'da üretim yapma planı kafasında oluştu. Teknik olarak bunun önünde bir engel yoktu; kullanılan ham maddeler, üretim reçeteleri aynıydı... Tam o dönemde İstanbul'da faaliyet gösteren Madlen Çikolata'nın sahibi üretimi bırakmayı, fabrikasındaki makineleri satmayı istiyordu. Ölçücüer, bu üretim makinelerini ve ekipmanları satın alarak Topkapı'da Demirciler Sitesi'nde kiraladığı yeni tesisinde üretime başladı. İstanbul, Gaziantep'ten sonra Şölen'in ikinci üretim merkezi oldu.
Yeni bir büyüme fırsatı ise 1991'de dağılan SSCB nedeniyle ortaya çıkan yeni pazarlardı. Özellikle 1992 ila 1995 yılları arasında talep yüksek boyutlara ulaştı. Talebi karşılamak için Gaziantep'teki tesisin büyüklüğünü 350 metrekareden yaklaşık 10 bin metrekareye çıkarmış, İstanbul ile beraber günlük üretim 50 tona ulaşmıştı. Şölen'de işler yolunda giderken 1996 yılında Çoban ailesiyle yollar ayrıldı. Halil Ölçücüer ve kardeşleri şirketteki yüzde 50 hisseleri için 2,5 milyon dolar alarak ortaklıktan ayrıldı.
Misbis'in Kurulması, Ender Çikolata ve Beyoğlu Çikolata:
"Ortaklıktan sonra yeni bir sayfa açtık" diyen Ölçücüer kardeşleriyle beraber aldıkları parayla Gaziantep'te Mis Bisküvi, İstanbul'da Mis Çikolata şirketlerini kurdu. Daha sonra ikisini tek çatı altında birleştirerek Misbis markasıyla üretmeye başladı. İlk yıllarda İstanbul Hadımköy'de üretim yaptıktan sonra Beylikdüzü'ndeki Bakırcılar Sanayi Sitesi'ne taşındı. Ardından Selimpaşa'da fabrika kurarak 2005 yılında Gaziantep'teki bütün üretimi buraya getirdi. Fabrikada Misbis dışında Ülker için Alpella markalı bazı ürünler de üretiliyordu. Üç kardeşi dışında ablasının eşi Hüseyin Güzel de beşinci ortak olmuştu. Bu süreçte kardeşleriyle arasında yaşanan anlaşmazlık derinleşince hakim hissedar olarak krizi çözme yoluna gitti: "Biz o dönemde güçlü bir ortak arıyorduk. Bunun tek nedeni ekonomik kriz değilse de aile içinde zamanla oluşan görüş ayrılıkları şirket yönetimini zorlaştırmaya başlamıştı. Aynı olayları ikinci kez yaşamak istemiyordum. Büyük ve kurumsal bir grubun ortak olması halinde karar mekanizmasının daha sağlıklı işleyeceğini düşündük."
2007 yılında hiçbir bedel almadan şirketin yüzde 70 hissesini Ülker Grubu'na devrettiler ama Halil Ölçücüer için işler beklediği gibi gitmedi ve ortaklıktan ayrıldı. Kardeşleri ise devam etti. Tek başına yeni bir başlangıç için sermayesi yoktu...
"Bu süreç psikolojik olarak oldukça yıpratıcıydı" diyen Halil Ölçücüer'e tam o sırada Fas'ta daha önce iş yaptıkları eski bir müşterisinden iş teklifi geldi. Başkent Kazablanka'da çikolata ve şekerleme üretimi yapacak "Cool Food" adlı şirketin kuruluşunu ve üretim planını üstlenmesi karşılığında sembolik bir hisse verdiler. Teklifi kabul ederek ailesiyle Kazablanka'ya taşınan Ölçücüer, yaklaşık iki yıl Fas'ta, bir yıl da Kazakistan'da benzer işler yaptı. İki ülkede de aynı modelle (sermaye koymuyor, performans payı alıyordu) çikolata ve şekerleme üretimi yapmak isteyen yatırımcılarla çalıştı.
2011 yılında ise yurt dışı defterini kapatıp Türkiye'ye odaklandı. Ankara'da draje üretimi yapan bir firma, çikolata üretimine girmek için Ölçücüer'in kapısını çaldı. Üç ortaklı bir yapıda iki ortak şirkete sermaye ve makine koymuşlardı. Ölçücüer, sektör bilgisi ve üretim tecrübesiyle üçüncü ortak oldu. 2016 yılına kadar süren bu ortaklık döneminde en stratejik hamle iflasa sürüklenmiş olan Ender Çikolata'nın satın alınmasıydı.
Halil Ölçücüer, Ankara'daki draje işi sırasında o dönem Beyoğlu Çikolata'yı marka olarak alıp tescil etmişti ama henüz üretime başlamamıştı. 2016'da Ülker, Misbis şirketinin tüm hisselerini devralınca Ölçücüer, payına düşen 2,4 milyon dolarla tek başına kendi işini kurmayı tercih etti. Kilis'te küçük ölçekli yerel bir üretici olan Tutoğlu'nun tesislerini satın alarak hem Beyoğlu Çikolata markasını hem de Ankara'da draje üretimini tek çatı altında topladı. "Benim için yeni bir başlangıçtı. İlk kez tamamen kendi kararlarımı alabildiğim, bütün sorumluluğunu üstlendiğim bağımsız bir şirket kurmuş oluyordum" diyor. Beyoğlu Çikolata ismini ise uzun vadeli bir marka yaratma hedefiyle tercih etmiş. Ölçücüer'in üretim için Kilis'i tercih etmesinin arkasında ise sadece Arap ülkelerine ihracatta lojistik avantaj ve bölgeyi iyi bilmek yok. Kilis'in yatırım teşvikleri (vergi, personel, kredi vb.) açısından altıncı bölgede yer alması da var.
Bugün Kilis'teki tesis 80 bin metrekarelik kapalı üretim alanıyla kakao çekirdeğinin işlenmesinden başlayıp nihai ürünün paketlenmesine kadar bütün süreçleri kendi bünyesinde gerçekleştirebilen entegre bir tesis.
Ölçücüer 10 farklı kategoride, 100'ü aşkın ürün arasında Antep fıstıklı ve premium çikolatalarda güçlü bir konum elde ettiklerini söylüyor. Özellikle 2024'te Dubaco markasıyla çıkardığı, reklam filminde Ali Sunal'ın oynadığı Dubai çikolatası, şirketin son iki yılda hızlı büyümesinde pay sahibi. TikTok fenomeni Maria Vehera'nın videolarının viral olmasıyla Dubai çikolatası dünya çapında bir fenomene dönüşmüştü. Milyonlarca izlenme alan videoların ardından Avrupa, ABD ve Türkiye'de birçok üretici benzer ürünler çıkardı. Ölçücüer, "Bu alana en erken yatırım yapan üreticilerden biri olduk. Ürünü kendi bilgi birikimimizle yeniden geliştirdik. Ulaşılabilir fiyatla tüketiciye sunduk. Hem iç pazarda hem de ihracatta güçlü talep oluştu" diyor. ABD pazarına 2025 yılındaki 52 milyon dolarlık ihracat Ölçücüer'i doğruluyor.
"Benim hayatımın özeti çikolatadır" diyen Halil Ölçücüer'in bundan sonraki zorluğu 70 ülkedeki ihracat ağını sürdürülebilir küresel marka gücüne dönüştürüp dönüştüremeyeceği olacak